Czy Polska powinna się obawiać "Wypędzonych"?

Czy Polska powinna się obawiać "Wypędzonych"?
sen. Dorota Arciszewska - Prezes Powiernictwa Polskiego (2007-11-02)
Aktualności dnia
słuchajzapisz

Niemcy upolityczniaja historie

Niemcy upolityczniaja historie


Z Mariuszem Muszynskim, przedstawicielem MSZ ds. wspolpracy polsko-niemieckiej, rozmawia Aneta Jezierska

Dlaczego rzad niemiecki nie chce wspolnej, niemiecko-polskiej deklaracji w sprawie roszczen?
- Dlatego ze sytuacja, ktora byla po wojnie, w porownaniu z ta, ktora jest teraz, pod wzgledem prawnym znacznie sie zmienila. To znaczy ewoluowala cala dziedzina praw jednostki. Kiedys nie bylo mozliwosci dochodzenia tego rodzaju roszczen wobec panstwa polskiego w zaden inny sposob jak tylko na drodze formuly rozmow miedzy panstwami. Teraz jednostka ma juz zdolnosc procesowa w prawie miedzynarodowym i moze samodzielnie wnosic tego rodzaju roszczenia przeciwko jakiemus panstwu do istniejacych trybunalow miedzynarodowych. Wspolne dzialanie panstw Polski i Niemiec w tym zakresie blokowaloby te mozliwosc obywatelom niemieckim. Dlatego nie lezy to w interesie Niemiec. Twierdza, ze nie jest to potrzebne, ale tak naprawde boja sie, iz obywatele niemieccy mogliby wystepowac z roznego rodzaju roszczeniami wobec nich o charakterze regresu. Bo jesli zostaloby to uregulowane miedzy panstwami, to nalezaloby zalatwic jeszcze sprawe roszczen miedzy obywatelami niemieckimi a Niemcami. Przypomnijmy, ze to obywatele niemieccy zaplacili reparacje wojenne za panstwo z wlasnych majatkow.

A dlaczego stronie polskiej tak bardzo zalezy na tym oswiadczeniu rzadowym?
- Takie oswiadczenie po prostu wzmacnialoby nasza pozycje. Mogloby miec formule tzw. interwencji, skierowanej do Trybunalu Praw Czlowieka. Mogloby to byc formalne stanowisko panstwa niemieckiego i panstwa polskiego (tzw. interwencja procesowa). Mogloby rowniez byc skierowane do Rady Europy, ktora jest cialem politycznym, w ktorym powstala Konwencja o Ochronie Praw Czlowieka. Na pewno zawezaloby Niemcom mozliwosci ruchu w kontekscie tych spraw, ktore sa obecnie przed Trybunalem w Strasburgu. Skoro nadarza sie mozliwosc weryfikacji skutkow wojny, to Niemcy sa juz tak silnym panstwem, ze chca sprobowac.

Rzad niemiecki wielokrotnie wskazywal, ze nie popiera pozwow roszczeniowych wysiedlonych Niemcow. Z drugiej strony gotowy jest juz projekt placowki upamietniajacej przymusowe przesiedlenia Niemcow po II wojnie swiatowej. Czy nie odnosi Pan wrazenia, ze rzad niemiecki tak naprawde prowadzi cichy flirt z pania Steinbach?
- Jak czytam w prasie, ze u prezydenta Republiki Niemieckiej lezy wniosek o nadanie odznaczenia pani Steinbach, to nie wiem, czy jest to tylko "cichy" flirt. Mysle, ze mamy tu do czynienia ze zjawiskiem polityzowania historii. Niemcy oczywiscie sie do tego glosno nie przyznaja, ale nie jest to pierwszy pomysl na to, by to wlasnie Niemcy nagle opisywaly i przedstawialy II wojne swiatowa. Sa juz plany niemieckiej fundacji Pamiec - Odpowiedzialnosc - Przyszlosc zrobienia wystawy o ofiarach niemieckiego nazizmu. Teraz beda robic wystawe "Widoczny znak wypedzen". Pojawiaja sie juz koncepcje na to, zeby pokazywac, iz w Niemczech byl zorganizowany ruch oporu przeciwko Hitlerowi. To polityka zaczyna pisac historie.

Jak Pana zdaniem niezwykle agresywna postawa niemieckiej prasy i niemieckiego rzadu zawazyla na stosunkach polsko-niemieckich?
- Ta agresja byla zupelnie niespotykana w relacjach miedzypanstwowych. Miala ona na celu uderzenie w wizerunek Polski, a przez to oslabienie potencjalnych mozliwosci negocjacyjnych naszego kraju - zarowno na samym szczycie, jak i w ogole w przyszlosci. Co ciekawe, akcja uderzania kontynuowana byla rowniez po szczycie UE. Mozna z tego wyciagnac wniosek, ze bylo to dzialanie wymierzone w scene wewnetrzna Polski, w polski rzad, by go oslabic. Prawicowy, katolicki rzad Polski jest zdecydowanie nie na reke Niemcom i ogolnie klasie politycznej Europy Zachodniej. Prawicowy i katolicki rzad nie znajduje odpowiednika w Europie, gdzie wedlug naszych kryteriow politycznych rzadzi lewica i centrum. Tam nawet prawica jest laicka. Oddzialywanie na wewnetrzna scene Polski ma na celu doprowadzic do zmian politycznych, a nastepnie odmienic nasza mentalnosc, nasz swiatopoglad.

Jak na chwile obecna ocenia Pan stosunki polsko-niemieckie?
- Mysle, ze to, co postrzegamy, jest wynikiem naszej obrony przed agresja medialno-polityczna. Polska chce przywracac normalnosc w tych relacjach, bo do 2005 r. nasze relacje nie byly normalne. Nie moze byc tak, ze godzimy sie na niekorzystne dla nas rozwiazania, ktore proponuja nam zagraniczni partnerzy. Kiedy sie jednak nie zgadzamy, nastepuje atak medialno-polityczny w celu zlamania naszego stanowiska. Z kolei nasze inicjatywy sa niepodejmowane mimo oficjalnych zapewnien o woli wspolpracy. Polska przyjela postawe normalna w stosunkach miedzynarodowych - dbania o interesy obywateli, o wlasna pozycje polityczna.

Prymitywna prowokacja

Prymitywna prowokacja Niemiec
Nasz Dziennik, 2007-03-12
Szefowa Związku Wypędzonych znów obraziła polskie władze. Steinbach to problem, z którym muszą się uporać sami Niemcy - podkreśla przedstawiciel polskiego MSZ

Działania szefowej niemieckiego Związku Wypędzonych (BdV) to zwykła prymitywna prowokacja - ocenił ostatnią skandaliczną wypowiedź Eriki Steinbach przedstawiciel polskiego ministra spraw zagranicznych ds. współpracy polsko-niemieckiej prof. Mariusz Muszyński. Dodał, że Steinbach stara się zniszczyć dialog polsko-niemiecki, i dlatego taka wypowiedź zaledwie kilka dni przed wizytą w Polsce kanclerz Angeli Merkel. Mimo wielu głosów krytyki, także w jej kraju, szefowa BdV nie tylko odmówiła przeproszenia polskich partii koalicyjnych za porównanie ich do niemieckich ugrupowań neonazistowskich, ale tym razem nazwała polski rząd "neurotycznym".

"Ja rozumiem, że moja wypowiedź na kilka dni przed spotkaniem kanclerz Angeli Merkel z wysoce neurotycznym polskim rządem niewiele pomoże" - takie skandaliczne słowa wypowiedziała w wywiadzie dla "Frankfurter Sonntagszeitung" (wczorajsze wydanie).
Rzecznik polskiego MSZ nie chciał wczoraj komentować sprawy. Wiadomo jednak, że wypowiedź szefowej BdV wzburzyła polskie służby. Zastrzegający sobie anonimowość przedstawiciel polskiego MSZ zwraca uwagę, że niemieccy przesiedleńcy często właśnie przed ważnymi wizytami polskich polityków w Niemczech lub niemieckich w Polsce wypowiadają się prowokacyjnie, usiłując negatywnie wpływać na stosunki między oboma krajami. Sprawę skomentował natomiast inny przedstawiciel MSZ prof. Mariusz Muszyński. - Jako przedstawiciel ministra spraw zagranicznych ds. współpracy polsko-niemieckiej zajmuję się kształtowaniem dialogu dwustronnego wraz z przedstawicielką strony niemieckiej panią prof. Gesine Schwan, dialogu, w którym jest jeszcze sporo do zrobienia. Natomiast pani Erika Steinbach jest tą osobą, która stara się ten dialog zniszczyć - podkreśla prof. Muszyński. Również on nie ma wątpliwości, że wypowiedzi szefowej BdV mają związek z planowaną wizytą kanclerz Angeli Merkel w Polsce. - Jej działania [Eriki Steinbach - przyp. red.] są w mojej ocenie zwykłą prymitywną prowokacją. Jako persona non grata dla stosunków polsko-niemieckich chce doprowadzić do kryzysu przed spotkaniem kanclerz Merkel z prezydentem Kaczyńskim. W imię wartości europejskich i dobrosąsiedzkich nie będziemy na takie prowokacje reagowali, tym bardziej że Erika Steinbach to tak naprawdę problem niemieckiej sceny politycznej. Czekamy, aby nasi partnerzy niemieccy sobie z tym problemem poradzili. Liczymy na to, że nastąpi to szybko i skutecznie - stwierdził prof. Muszyński.
Przewodnicząca BdV, tak jak poprzednio, jako pretekst do krytyki rządu wykorzystała - jak tłumaczyła - antysemicką publikację posła do Parlamentu Europejskiego Macieja Giertycha. Dla Steinbach nieważne jest to, że to nie on jest członkiem rządu, tylko jego syn. Jednak także wicepremier Roman Giertych został wymieniony jako przykład rzekomej homofobii polskiego rządu.
W wywiadzie dla niemieckiej gazety szefowa organizacji podważającej powojenne ustalenia międzynarodowe tłumaczyła: "Temu, że w rządzących w Polsce partiach występują elementy radykalizmu, nie da się zaprzeczyć". Dlatego odrzuca ona możliwość przeproszenia polskich partii rządzących za porównanie ich do NPD i DVU. "Gdybym przeprosiła, to faktycznie musiałabym ustąpić z funkcji rzeczniczki frakcji unii (chadeckiej) do spraw praw człowieka, ale ani mi się to śni" - stwierdziła Steinbach.
Usunięcia jej z tego stanowiska domaga się m.in. przewodnicząca Partii Zielonych Claudia Roth. Władze jak na razie milczą w tej sprawie. Stefan Bredohl, rzecznik niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, odmówił nam komentarza w tej sprawie, tłumacząc się brakiem czasu.
Tymczasem może to właśnie brak reakcji władz na wypowiedzi przedstawicielki współrządzących chadeków ośmiela ją do tak skandalicznych wypowiedzi o przedstawicielach władz Polski. To już bowiem kolejna wypowiedź Steinbach dla mediów, w której powtarza swoje oburzające twierdzenia.
Kilka dni temu w wywiadzie dla "Passauer Neue Presse" zarzuciła polskim władzom brak zainteresowania odprężeniem we wzajemnych stosunkach z Niemcami i porównała rządzące w Polsce partie do neonazistowskich ugrupowań niemieckich: Partii Republikańskiej, DVU i NPD.
Takie opinie szefowa niemieckich przesiedleńców wypowiada na kilka dni przed wizytą w Polsce kanclerz Niemiec Angeli Merkel. W najbliższy piątek Angela Merkel spotka się m.in. z premierem Jarosławem Kaczyńskim oraz prezydentem Lechem Kaczyńskim. Tematem rozmów - jak poinformował rzecznik MSZ Andrzej Sadoś - na pewno będą sprawy stosunków dwustronnych, Polonii niemieckiej, przyszłości traktatu konstytucyjnego Unii Europejskiej oraz zagranicznych misji stabilizacyjnych.

Waldemar Maszewski, Hamburg, BM



Paweł Zalewski (PiS), przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych:
- Po pierwsze, im więcej poważnych rozmów z partnerami niemieckimi i poważnych prób rozwiązywania problemów, tym mniej pani Steinbach będzie się liczyła zarówno w Niemczech, jak i w relacjach polsko-niemieckich. Po drugie, rozumiem, że wypowiedzi pani Steinbach są wyrazem jej frustracji, do tej pory bowiem budowała ona swoją pozycję na prowokowaniu wystąpień po polskiej stronie. Ale te czasy się już skończyły. Dzisiaj zdolność destrukcyjna pani Steinbach jest już niewielka. I ja się bardzo z tego powodu cieszę.
not. AMJ

Steinbach szykuje się do Dnia Ojczyzny

Steinbach szykuje się do Dnia Ojczyzny
Nasz Dziennik, 2007-08-16
Niemiecki Związek Wypędzonych (BdV) intensywnie i z rozmachem szykuje się do planowanych na sobotę uroczystości Dnia Ojczyzny (Tag der Heimat). Honorowymi gośćmi i głównymi mówcami w tym roku będą: przewodniczący Europejskiego Parlamentu Hans Gert Poettering i premier Hesji Roland Koch (CDU).

Jak dowiedział się "Nasz Dziennik" od rzecznika prasowego BdV Waltera Stratmanna, 18 sierpnia br. w Berlinie na obchody Tag der Heimat przybędzie przewodniczący Parlamentu Europejskiego Hans Gert Poettering, który wygłosi przemówienie zatytułowane "Prawa człowieka podstawą europejskiego zjednoczenia". Już teraz można się domyślić, czego będzie dotyczyło wystąpienie Poetteringa. Pomimo wielu protestów i zgłaszanego sprzeciwu (również polskich eurodeputowanych) przeciwko obecności przewodniczącego Parlamentu Europejskiego na zjeździe wypędzonych - jak potwierdził rzecznik prasowy BdV - będzie on jednak honorowym gościem tych obchodów.
Do sobotniej uroczystości wyjątkowo starannie przygotowuje się przewodnicząca BdV Erika Steinbach, która - jak przypomina rzecznik prasowy Związku Wypędzonych - będzie organizatorką Dnia Ojczyzny już po raz dziesiąty. Tegoroczne motto uroczystości brzmi: "Ojczyzna jest prawem człowieka".
Obecność na Tag der Heimat premiera Hesji Rolanda Kocha (CDU), a szczególnie Poetteringa, zdecydowanie wzmacnia znaczenie i uwiarygadnia rolę samej Steinbach i jej Związku Wypędzonych. Również szefowa BdV zdaje sobie z tego sprawę i zaczyna wysuwać coraz bardziej odważne żądania. W niedawnym wywiadzie dla agencji AP stwierdza między innymi, że jest przekonana, iż już wkrótce w centrum Berlina powstanie dokumentacyjne centrum wypędzeń. "Jestem pewna - mówi Steinbach - że jeszcze przed wyborami do Bundestagu w 2009 r. powstanie takie centrum". Szefowa BdV nie podała konkretnego miejsca budowy centrum, ale zaznaczyła, że będzie to na pewno w niemieckiej stolicy. Jej zdaniem, obecnie fundacja Centrum przeciwko Wypędzeniom jest wreszcie dostatecznie brana pod uwagę przy pracach nad projektem tak zwanego widocznego znaku, o co od dawna walczyła Steinbach. Pochwaliła ona Czechy, Węgry i Serbię za "konstruktywne doradztwo" w tworzeniu projektu i jednocześnie oskarżyła Polskę o celowe zamykanie się na jakiekolwiek kontakty z niemieckimi twórcami centrum wypędzeń.
Erika Steinbach poinformowała, że zamierza pokazać swoją - ostro skrytykowaną w Polsce - wystawę "Wymuszone drogi" poza granicami Niemiec. Jako jeden z krajów zainteresowanych jej wystawą podała... Polskę. "Ale jeżeli chcemy tam pokazać wystawę, najpierw musimy ją przetłumaczyć na język polski" - stwierdziła Steinbach. Nie precyzuje jednak, gdzie i kiedy miałaby być pokazywana w naszym kraju jej ekspozycja.
W związku z dyskusjami pomiędzy Warszawą a Berlinem na temat zwrotów dzieł kultury Steinbach stwierdziła, że twarde stanowisko Polski w tej sprawie jest z racjonalnego punktu widzenia nie do zrozumienia. Ponownie powtórzyła za wieloma niemieckimi historykami i publicystami, że powinniśmy bezwarunkowo oddać Niemcom ich dzieła sztuki, gdyż tak nakazuje Konwencja Haska. Zdaniem Steinbach, Wspólnota Europejska nie powinna akceptować zachowania Polski w tej sprawie.


Waldemar Maszewski, Hamburg

Erika Steinbach chce nas zastraszyć"

Erika Steinbach chce nas zastraszyć"

Erika Steinbach

Niemiecki sąd zakazał Powiernictwu Polskiemu rozpowszechniania plakatu z Eriką Steinbach. Jak pisze "Newsweek" za dalsze rozpowszechnianie kontrowersyjnego plakatu zarządowi Powiernictwa Polskiego walczącego z niemieckimi roszczeniami grozi ćwierć miliona euro kary lub pół roku aresztu.
Chodzi o plakat Powiernictwa, na którym szefowa Związku Wypędzonych pojawia się w jednym szeregu z esesmanem i germańskim rycerzem. Pod spodem widnieje napis, będący parafrazą słów Adolfa Hitlera. Plakat w formie ulotki rozesłano do najważniejszych osób i instytucji państwowych w Niemczech oraz mediów. Jest to reakcja na zbliżający się Dzień Stron Ojczystych - coroczną imprezę niemieckich ziomkostw, na której w sobotę ma przemawiać przewodniczący Parlamentu Europejskiego Hans-Gert Pöttering.

Na wniosek adwokatów Steinbach sąd ustanowił wczoraj tzw. zabezpieczenie tymczasowe. Chodzi o instytucję, która pozwala zapobiec możliwemu pogłębieniu naruszenia dóbr osobistych, zanim jeszcze zapadnie orzeczenie w procesie cywilnym. W tym wypadku chodzi o dobra Steinbach, które w opinii jej adwokatów zostały przez Powiernictwo poważnie naruszone.REKLAMA Czytaj dalej

Powiernictwo może się odwołać od decyzji sądu.

Senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk uważa, że niemieckie ziomkostwa i środowiska związane z Eriką Steinbach próbują ją zastraszyć.

Twórczyni Powiernictwa Polskiego oświadczyła, że - jak to określiła - "nie da sobie zamknąć ust". Zaznaczyła, że nie wyklucza wysłania zakazanej w Niemczech polskiej ulotki, dotyczącej działalności Eriki Steinbach i niemieckich roszczeń majątkowych, do najważniejszych instytucji unijnych, tak by tą kwestią zajęto się na forum Wspólnoty.

Senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk poinformowała, że w ostatnich dniach otrzymała pismo z kancelarii prawnej reprezentującej Erikę Steinbach z ostrzeżeniem i wezwaniem do zaprzestania działaności do 15-go sierpnia, do godziny 17.00. Otrzymała też do podpisania wzór oświadczenia w tej sprawie. Zaznaczyła, że w tym samym czasie niemiecki sąd wydał - jak to określiła - "orzeczenie zabezpieczające". Dziś sąd krajowy w Kolonii zakazał rozpowszechniania ulotki Powiernictwa Polskiego, na której widnieje podobizna Eriki Steinbach, żołnierza Waffen-SS i niemieckiego średniowiecznego rycerza. Jest tam również cytat z przemówienia Adolfa Hitlera dotyczący roszczeń wobec Polski . Ulotkę Powiernictwo Polskie rozesłało do najważniejszych polityków i organizacji w Niemczech. Akcja miała wyprzedzać obchody Dnia Stron Ojczystych zaplanowanych w Berlinie w najbliższą sobotę.

Dorota Arciszewska-Mielewczyk powiedziała, że Związek Wypędzonych nie będzie jej dyktował form przekazu, jakimi ma się w swojej działalności posługiwać. Wezwała Erikę Steinabach do oczyszczenia Związku Wypędzonych i odcięcia się od nazistowskiej przeszłości. Zaznaczyła, że na takie powiązania Związku wskazywały także media niemieckie.

Steinbach wygrywa z Powiernictwem Polskim

Steinbach wygrywa z Powiernictwem Polskim
Nasz Dziennik, 2007-08-18
Sąd krajowy w Kolonii zakazał Powiernictwu Polskiemu (PP) rozpowszechniania plakatu, na którym Steinbach i BdV są jakoby porównywani do członków SS. Zdaniem członków PP, skandalem jest, że zakaz niemieckiego sądu dotyczy także terytorium Polski.

Koloński sąd w uzasadnieniu wyroku uznał, że polski plakat stanowi atak na dobra osobiste Eriki Steinbach i Związku Wypędzonych. Jeżeli członkowie PP nie zastosują się do decyzji niemieckiego sądu, to grozi im kara w wysokości do 250 tys. euro lub kara więzienia do 6 miesięcy.
- Jest to skandal! Nie ugnę się i podniosę tę rzuconą rękawicę. Powiernictwo nie pozwoli się zastraszyć i nie zaprzestanie swej działalności. Po pierwsze, nie do pomyślenia jest, że sąd niemiecki wyznacza, co my, Polacy, możemy, a czego nie możemy robić na terenie naszego kraju - gdyż sąd niemiecki zakazał dalszego kolportażu ulotki także w Polsce. Po drugie, nie pozwolimy na ciągłe fałszowanie historii. To wszystko na pewno nie wpłynie pozytywnie na stosunki polsko-niemieckie - zauważa szefowa PP, senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk (PiS).
Pozew przeciw Powiernictwu Polskiemu złożyła Erika Steinbach i Związek Wypędzonych.


Waldemar Maszewski, Hamburg



Z prof. Piotrem Małoszewskim rozmawia Waldemar Maszewski

Panie Profesorze, jak Pan ocenia obecny stosunek niemieckich władz do poczynań Związku Wypędzonych (BdV)?
- Władze niemieckie być może niezbyt głośno, ale jednoznacznie popierają działalność Związku Wypędzonych. Świadczy o tym chociażby fakt, że otrzymują oni zawsze rządowe fundusze na swoją działalność.

Czy Erika Steinbach cieszy się poparciem wśród niemieckich polityków?
- Niektórzy politycy niemieccy twierdzą co prawda, że Erika Steinbach jest politykiem kontrowersyjnym i próbują się odcinać od jej działalności, ale za tymi słowami nie idą najmniejsze czyny. Steinbach w mojej ocenie posiada poparcie nie tylko w partii CDU/CSU, ale także wśród pozostałych polityków, szczególnie jeśli chodzi o budowę Centrum przeciwko Wypędzeniom i kwestię roszczeń majątkowych. Sama Steinbach jest politykiem cynicznym i zimnym. Jestem pewien, że zawsze będzie dążyć do tego, aby uzyskać odszkodowania za majątki pozostawione przez Niemców na byłych terenach niemieckich.

Jak Pan ocenia niemieckie roszczenia o odszkodowania i stosunek niemieckiego rządu do tego tematu?
- Berlin stwierdza, że nie będzie popierał prywatnych roszczeń, ale jednocześnie zastrzega, że nie może zabronić składania indywidualnych pozwów. Rząd polski musi prowadzić w tej materii taką politykę, jaką prowadził przez ostatnie dwa lata, czyli konsekwentnie dążyć do tego, aby wszelkie roszczenia majątkowe przejął rząd niemiecki. Bundestag powinien specjalną uchwałą ustalić, że wszelkie roszczenia przejmuje strona niemiecka, co zamknęłoby ten problem raz na zawsze.

Czy widzi Pan rzeczywistą wolę po stronie niemieckiej budowania dobrych relacji z Polską?
- Przez pryzmat działalności Konwentu Polskich Organizacji w Niemczech mogę stwierdzić, że obecnie strona niemiecka trochę inaczej rozmawia z nami - sympatyczniej. Lecz niestety za zmianą formy nie idą nawet najmniejsze posunięcia zmierzające do załatwienia jakiejkolwiek sprawy. Niemcy zmienili ton na bardziej przyjazny, częściej klepią nas po ramionach, ale z tego nic dla nas nie wynika.

Jaką postawę Pana zdaniem powinien przyjąć polski rząd wobec Niemiec?
- Rząd niemiecki - obojętnie czy rządzi prawica, czy lewica - konsekwentnie realizuje swoją politykę zagraniczną. Celem tej polityki jest dominacja w Europie i znalezienie silnej pozycji w świecie. W związku z tym tak długo jak Warszawa prowadziła uniżoną i poddańczą politykę zagraniczną wobec Niemiec - co odbywało się przez ostatnie szesnaście lat - tak długo Berlin pozytywnie mówił o naszych wzajemnych relacjach. Natomiast w momencie, gdy Polska znalazła się w Unii Europejskiej i rządy objął PiS, nastąpiła całkowita zmiana niemieckiego tonu. Powodem tego był fakt, że nasza polityka zagraniczna zaczęła być korzystna dla Polski i dbająca o nasze narodowe interesy. Nagle w Berlinie się okazało, że ten partner, który wydawał się już być ugłaskany i podporządkowany, zaczyna się upominać o swoje interesy. Z tego wypływa zmasowany atak zarówno polityki niemieckiej, jak i niemieckich mediów. Polska powinna utrzymywać taką politykę wobec Niemiec, jaką reprezentuje obecny rząd.

Dziękuję za rozmowę.


Prof. dr dab. Piotr Małoszewski mieszka w Monachium. Jest współzałożycielem i wiceprzewodniczącym Chrześcijańskiego Centrum Krzewienia Kultury. Jest także członkiem Konwentu Polskich Organizacji w Niemczech. W tym roku Ojciec Święty Benedykt XVI przyznał prof. Małoszewskiemu Kawalerski Order św. Sylwestra Papieża.
Arrogant Erika
25 September 2003

Those expecting Erika Steinbach's visit to Warsaw to be a breakthrough in the discussion concerning a center commemorating the suffering of the Germans in the wake of World War II were disappointed.

The chair of the German Union of the Expelled (BdV), though smiling to her Polish interlocutors, seemed not to hear what they were saying, and left their questions and proposals unanswered. To the consternation of many Poles, she addressed them with the words "We forgive."

Steinbach flew to Warsaw Sept. 16 at the invitation of Rzeczpospolita. In the daily's headquarters, a debate was held with the participation of representatives of the Polish media, institutions dealing with international issues, and major political parties. The televised discussion, focusing on the idea-promoted by Steinbach for several months-of establishing a Center for the Expelled in Berlin, lasted over three hours. However, even in the opinion of the organizers, the meeting did not bring the expected results. Steinbach endeavored to convince her opponents that the idea of establishing a German war-time martyrdom center was not directed against Poland; on the contrary, its intention was to commemorate the suffering of all innocent victims. She remained unconvincing, however, failing to respond to numerous counter-arguments given by the Poles.

"Steinbach did not understand the Polish arguments and did not win support for her project to build a Center for the Expelled. To specific questions, she would not give any answer. Nor did she respond to proposals to suspend, for the sake of Polish-German relations, the project's implementation in Berlin," wrote Rzeczpospolita the day after the debate, in its commentary "Center Against Reconciliation." The daily, in the pages of which debate among political commentators has raged for many weeks, had earlier published Steinbach's articles on the subject.

Frightened by reactions
Participants on the German side, in addition to Steinbach, included political commentator Helga Hirsch, who supported the idea of building the Center in Berlin, and Bundestag deputies Dietmar Nietan of the SPD and Jerzy Montag of the Green Party, who opposed the idea . On the Polish side, those invited to the debate included: Chair of the Sejm European Committee Józef Oleksy of the Democratic Left Alliance (SLD); Sejm Deputy Speaker Donald Tusk of the Civic Platform (PO); Marcin Libicki of Law and Justice (PiS), a Polish observer in the European Parliament; and Anna Wolff-Powęska, director of the Western Institute in Poznań. The debate was led by Maciej Łukasiewicz-editor-in-chief of Rzeczpospolita. An audience of over 100, including political commentators, diplomats, historians and journalists from several countries, took an active role.

At the beginning, Steinbach said that she had decided to come to Warsaw because she was "frightened by Polish responses... I would not like Poles to think that we want to change history. Quite the contrary, without Hitler there would have been no expelled," she said.

During the discussion, however, it turned out that while the German representation were divided in their views, the Polish side presented a generally unanimous position against the center as proposed by the BdV.

Prime Minister Leszek Miller voiced an opinion commonly shared by Polish political forces. Earlier, during a Sejm debate on the subject, Miller said that the government would not consent to the Germans falsifying history. "Poland will not agree to the idea of the center for the displaced being used to demonstrate the harm suffered by only one nation, all the more so since that nation caused the outbreak of the World War II," Miller said, adding that Warsaw supported the idea of the German authorities to establish a center for the displaced that would be of a pan-European character.

Repeating the stance of his party chief, Oleksy reproached Steinbach. "Sharing responsibility for the war is out of the question, and please remember that at the Holocaust monument in Berlin the names of the perpetrators are not there, but such a list is to be present at the Center for the Expelled," he said.

In the opinion of Janusz Reiter, former Polish ambassador to Germany, the Center for the Expelled could harm reconciliation between Poland and Germany. "You ought not, however, force the German party to withdraw," said Reiter, explaining that "the sentiments existing in Germany, if muzzled, would have to explode one day; as a result, we would pay a high price." Reiter said he believed in the possibility of tackling the subject without sentencing both nations to antagonism, which that day, he observed, seemed unavoidable.

Prof. Jerzy Holzer, a historian, said that those to blame for the suffering of the Germans were the Germans themselves. He said that the millions of Germans who perished during the war was a result of actions taken by the then government of Germany. "And now, you want to build a particular monument to the wrongs suffered by the Germans, but actually you will build, if you please-a monument to The Fate Prepared by the Germans for the Germans," Holzer said.

A discord that hurts
Participants in the meeting wanted to know if, for the sake of Polish-German reconciliation, Steinbach would at least suspend plans for the center. "Suspending the project of the Center for the Expelled would prove good will. I have not even the slightest doubt that you will not find acceptance for the center in Poland," Tusk said.

But Steinbach did not answer; nor did she correct any of the statements, including those by journalists, questioning her right to refer to herself as one of the "expelled" (Steinbach was born in Rumia near Gdynia as a daughter of a German soldier participating in the occupation of Poland). However, in her statement ending the debate, referring to the letter of 1966 from Polish bishops to German bishops, Steinbach, on behalf of the Germans displaced after WW II, addressed the Poles with the words "we forgive and ask for forgiveness."

On the following day, the front page of Super Express, one of more popular Polish dailies, read "Unheard-of tactlessness: Occupier's daughter forgives us!" reflecting the reaction of a large part of the public in Poland to the BdV leader's gesture.

In Germany, meanwhile, indignation was voiced over a picture that appeared several days before the debate on the cover of Wprost weekly, presenting Steinbach dressed in SS uniform straddling the back of Chancellor Schröder. "What Ms. Erika Steinbach has done in recent months and what she continues to do for Polish-German relations allows us to publish this kind of cover without scruples. She is confusing the categories of executioner and victim," said Piotr Gabryel, deputy editor-in-chief of Wprost.

"I am very worried about the discord perceptible for several weeks in Polish-German relations," said Henning Tewes of the Konrad Adenauer Foundation, which co-organized the discussion together with Rzeczpospolita editors. "The accusations directed to the opposite side cause resentment. Concern about preventing this was the main idea behind the meeting." The effect, however, was far from the one intended.
Recent German Claims Against Poland
Krzysztof Rak and Mariusz Muszyński

--------------------------------------------------------------------------------

Poland is probably the only country in which large fractions of the national elites permit
unreasonable demands from abroad to be made against the nation, and question the necessity of structuring one’s responses to the world in terms of national interest. Members of such elites thus undermine the most self-evident principle of foreign policy: the defense of the interests of one’s country. The reasons for assuming such attitudes are numerous and include naivete, intellectual besserwissenschaft, party fractionalism, and the habit of servility born during centuries of forfeited sovereignty. The most recent example is the situation that resulted from the demand by some German groups for financial reparations from Poland to partially compensate for Germans’ territorial losses after the Second World War.

In 2006, the Prussian Trust, an organization representing German postwar expellees from Central and Eastern Europe, submitted a claim against Poland to the European Court of Human Rights in Strasbourg, alleging that Poland committed crimes during the forced evacuation of Germans to Germany in 1945. [1] While Polish Foreign Minister Anna Fotyga pointed out that “the resettlement of the German population was decided by the governments of the United States, Great Britain, and the USSR” and “the World War II . . . began with the German attack on Poland and caused irreparable losses and sufferings to the Polish state and nation,”[2] the German government said nothing. Given the fact that in 1945 the entire territory of Poland was occupied by the Soviets, the only sensible policy regarding such demands is for the German government to step in and make them an internal German problem. The Polish government proposed such a solution, but even in Poland some opposition leaders protested. One of the leaders of the Civic Platform Party [one of the opposition parties] proposed a similar solution somewhat earlier. However, other members of the political elites disagreed-even though their financial or ideological interests trumped national interest in this case.

Several arguments have been used by such political circles to justify their stance. The first is that such demands have been raised by marginal German groups and therefore should not be taken seriously. However, the so-called Vertriebene and their descendants constitute a well-disciplined electorate consisting of several million people. Before each election the political forces in Germany compete for this electorate. It was the fear of losing it that in 1990 made Chancellor Helmut Kohl resist the signing of the treaty with Poland that confirmed the present borders. It is because of this electorate that the chancellors and presidents of Germany grace with their presence the congresses of the “expellees,” not to speak of the fact that in the coalition agreement between CDU and SPD the government promised not to forget them. [3] J. K. Fromme, head of the expellees’ caucus in the CDU/CSU fraction of the Bundestag, has stated that the burden of guilt for the outcome of the Second World War is shared by Adolf Hitler and Poland, and that the Potsdam agreements [confirming the present borders of Poland] were merely “the minutes of certain negotiations” rather than an international agreement on which the present order of Europe rests.[4] Ms. Erika Steinbach, head of the Prussian Trust and a Bundestag member, has compared the deportations of Germans to the Holocaust, and ridiculed the Warsaw Uprising.[5] Do these people represent the margins of German society? We doubt it. Has any Parliament member in Poland compared the massacre of Poles in Volhynia during the Second World War to the genocide of Jews engineered by the Germans? Has any member of the Polish Parliament ever made claims against the Ukrainians because Poles lost their properties in Ukraine? Has anyone in Poland ever compared the Ukrainian misdeeds against Poles to the crimes of Hitler or Stalin? Of course not. Why don’t we ask our western neighbor to react to the trashing of standards of political decency by some of their compatriots?


--------------------------------------------------------------------------------

Given the fact that in 1945 the entire territory of Poland was occupied by the Soviets, the only sensible policy regarding restitution demands is for the German government to step in and make them an internal German problem.


--------------------------------------------------------------------------------

The second argument in favor of doing nothing about such German demands is that any Polish attempt to close the issue of Polish-German war damages once and for all would legitimize German demands that have no legal value at present. To this we say that such claims should not be directed at the Polish state, period. If the claims are indeed of no consequence, the German government would not have argued that it cannot dismiss them because in such a case the expellees would have made claims against the German government itself. It is incomprehensible why certain parts of the Polish political elite accept this argument of the German government. Do those who accept it prefer that the claims be directed at Poland rather than Germany? Apparently the Poles are considered incredibly naive by the German government if it continues to maintain that the Prussian Trust’s claims have no legal value while at the same time accepting international norms concerning the property of private persons, norms that will be tested in the Strasbourg court as a result of the Prussian Trust’s actions. One can, of course, take the position that such claims are not justified. However, once legal procedures are initiated against Poland, the decision will not be in the hands of the respective governments but in the hands of an international court. Furthermore, it should be remembered that with regard to “expulsions and expropriations,” the German legal doctrine accepts no statute of limitations.[6] In practice, this means that the German side could wait for generations for a favorable evolution of the political situation, or for an international law that would open the door to the possibility of pursuing such claims against a weaker neighbor.

It could be argued that such an evolution has already begun. The doctrine of the rights of individuals has trumped national sovereignty on a number of occasions. The argument about restitution of German property is another step in this process. The evolution of the legal system in Europe has bestowed genuine rights on the individual. It is now possible to sue a sovereign country before an international tribunal. The Prussian Trust knows well that by ratifying the European Convention of Human Rights, Poland accepted that standard and the jurisdiction of the Strasbourg Tribunal.

It should also be remembered that, in this case, the argument that laws cannot be introduced retroactively may not work. The Strasbourg Tribunal operates according to the rule of “continuous consequences” (naruszenie ciągłe): if an act deemed illegal took place before the country ratified the Convention on Human Rights and the consequences of that act are still in operation today, the tribunal may intervene. This happened in 1996 when the state of Turkey lost the case against a Cypriot Greek even though the property dispute took place before Turkey ratified the convention. It is significant that the Prussian Trust refers to that particular case (Loizidou vs. Turkey) in its actions against Poland. A German proverb says: “In the court of law and at sea only God decides.” In contrast, in Poland such demands have been perceived through the lens of the law of absolute primacy of the state over the citizen, which prevailed in Soviet-occupied Poland for two generations.

Few people in Poland or elsewhere know that in Germany there exists a vast literature justifying German property claims in territories that had been granted to Poland through international agreements after the Second World War (the same agreements deprived Poland of eastern territories from which hundreds of thousands of Poles were expelled without any restitution of property whatsoever). In present-day Germany there is hardly a single international law specialist that does not have in his curriculum vitae at least one article dedicated to the postwar fate of the expellees. The conclusions of such articles are generally anti-Polish. The vocabulary used in German public life-the key concepts of “expulsion” (Vertreibung) and “dispossession” (Enteignung)-contain legally detrimental connotations. Poles and others have also forgotten that one of the most respected authorities in international law, Professor Alfred Verdross, introduced (in collaboration with Professor Bruno Simma, now a judge in the International Tribunal in the Hague) into international law the institution of territorial supervision. This annulled the finality of Polish rights regarding post-German territories given to Poland after the Second World War[7] while at the same time cutting off eastern territories from the Polish state, thus initiating the painful and costly (to Poles) relocation of the Polish population from present-day Lithuania, Belarus, and Ukraine to western territories, from which Germans were relocated to Germany.

The third argument minimizing the claims of the Prussian Trust has to do with the allegedly radically changed nature of German patriotism. The argument claims that the German national consciousness has been radically changed, and therefore a danger of Germans engaging in any form of aggression against their eastern neighbor is thus simply moot. It is true that Germany went though a period of soul-searching after the Second World War, especially regarding the Jews and the Holocaust. However, such a soul-searching has never taken place regarding the Catholic Poles. It also appears that not only ordinary Germans but also German historians harbor an idealized picture of their actions in Poland in 1939-45, and the catastrophic destruction of Polish lives and property in the second world war. What is more, for a quarter-century now the historical debate in Germany (Historikerstret) has involved a number of serious historians who have posited that the crimes Germans committed in the Second World War were not exceptional, given that the twentieth century was a century of genocides such as that of the Armenians, the Ukrainians, and so on. If so, then the German nation is no more responsible for the history of that century than any other nation. In this context it can hardly be surprising that some segment of the expellees group accuses the victims of being the executioners, and is close to accusing Poles of genocide of the Germans before an international tribunal.[8] If such people as Rudi Pawelka [the founder of the Prussian Trust], Steinbach, and Fromme are representative of German public opinion at least in part, then the concerns expressed in this article are far from being groundless. Finally, some Polish specialists in German affairs reach for geopolitical arguments and maintain that arguing with the Germans about the Prussian Trust destroys the chances of a successful Polish presence in European politics. They maintain that these arguments are moot, and that they have to do with historical interpretations rather than with contemporary politics. However, the postulate of “choosing the future” while abstracting from the past is impossible to put to practice. A collective brainwashing that would lead to historical amnesia, even if it occurred with full consent of the Poles, cannot be accomplished. All previous attempts to amputate memory have failed, not only in Poland but everywhere else. The most recent attempt, that of the Soviets, ended in a spectacular failure. We therefore maintain that an attempt to excise the memory of past events would have negative results for European identity.

The process of European integration is not an abstract construct, but is related to the future vitality and viability of the continent. Its roots go back to the problem Europe faced between 1871 and 1945: how to arrange the continent in such a way as to accommodate Germany in Europe. Germany is stronger than other European countries, but it is too weak to become an international superpower. President Francois Mitterrand’s policy regarding German reunification exemplified the dilemma facing Germany’s neighbors. Germany’s strength naturally pushes it toward attempts at domination, but these attempts ended with German defeat in the two world wars. Thus European integration was conceived as a means to enable Germany to peacefully coexist with other European nations and to rein in its dominating tendencies. A fundamental condition of such a solution was the Germans’ assumption of historical guilt, owing to which Germany assumed such a nobly responsible role concerning the rest of Europe in the second part of the twentieth century. It was this double burden the Germans carried-an admission of guilt and the weight of leadership-that is a major reason for the successes of European integration so far. Today we observe a reversal of this historical policy, and attempts to relativize German guilt on the one hand, and a general European disinterest in long-term consequences of political passivity on the other. It is not an accident that the Germany of Gerhard Schröder, Erika Steinbach, and Rudi Pawelka backed off from the process of deepening European integration.

The arguments raised by some Poles and others concerning the issue of German demands thus amount to saying that it is imprudent of Poles to display politically aggressive behavior toward the Germans. Such a stance shows full disregard for facts: it is not Poles but Germans who are asking for reparations, while common sense tells us that the situation ought to be reversed. In 1945 Poland was nominally one of the victorious members of the anti-Nazi coalition, but in practice it lost the war because it was occupied by the USSR. Poles got no restitution from the Germans for the unspeakable losses of life and property. The argument that the so-called “western” (post-German) territories allotted to Poland by the Great Powers constituted such restitution is flawed. Before the Poles assumed jurisdiction over these territories, the Red Army plundered everything that was worth plundering, dispatching entire factories to the USSR by train and truck and destroying such cities as Danzig/Gdańsk. The Polish victims of Nazi terror received no financial reparations. The minuscule payments of 1991-2006 cannot be treated as reparations: even the German side admitted that they were given de gratia, as a kind of charity donation to the destitute. The government of Soviet-occupied Poland extracted 100 million DM from the pockets of the “western revanchists”; these monies then disappeared, allegedly into the state treasury, some of it into the pockets of the apparatchiks; they have never been properly accounted for. In the 1990s the post-Round Table Polish governments took the line of least resistance and did not raise the issue of reparations. It is thus justifiable to say that Poles and the descendants of Polish victims of the Nazis never received any reparations whatsoever.

The history of Polish-German relations during the last half-century is the history of one-sided Polish relinquishments of the right to demand reparations. In 1953 Bolesław Bierut, president of Soviet-occupied Poland, renounced any war reparation claims against DDR [East Germany]. Even though the documentation is missing, it has been assumed that in 1970 the government of Soviet-controlled Poland confirmed this renunciation in a treaty that normalized Polish-German relations. In 1991 Prime Minister Krzysztof Bielecki’s government renounced support for any individual claims by non-Jewish Polish victims of the Nazis. In 1994 Prime Minister Marek Belka confirmed this stance. Thus the Polish side had long ago renounced all claims to the restitution of property and compensation for life and hardship incurred during the Second World War. Yet today, some members of the Polish political elites accept German claims to property restitution from Poland! Moreover, these politicians accuse of radicalism all those who try to point out these facts.Professor Alfons Klafkowski, who specializes in Polish-German relations between 1945-89, has estimated that Polish claims against Germans concerning Polish property lost or destroyed amounted to half a trillion dollars (in 1980 dollars).[9] He suggested raising this issue with the government of Germany. What happened instead was a decision by the German authorities to extend pitifully small alms to a few thousand survivors who experienced health-destroying slave labor in Germany during the war, or otherwise were mistreated, imprisoned, or tortured by the German Nazis.

In view of the above, the accusations of radicalism that are sometimes extended toward Prime Minister Jarosław Kaczyński by those who oppose progress in Poland are absurd. On many occasions, the Polish prime minister has proposed the signing of a Polish-German treaty that irrevocably and finally denounces all claims by either side concerning losses in the Second World War (see his interview in this issue of Sarmatian Review, or the October 2006 article in the German Bild). In Germany such a proposal should be considered minimalist, and should be welcome. Kaczyński took a bold step renouncing mutual claims once and for all. Will the German side respond?

Over the last fifteen years, the consecutive governments of Poland acted as if the former communists could become model Europeans in the nick of time, and the Polish foreign policy was often conducted in defiance of the Polish national interest. Claims of the importance of national interest were ridiculed as backward and reactionary. The government of Prime Minister Kaczyński is trying to reverse this trend. There are serious issues in Polish-German relations that need discussing: the issue of the Prussian Trust, the issue of the version of history actively promoted in Germany today, the issue of the Szczecin Bay rights, the issue of the status of the Polish language in Germany and of the Polish minority in Germany. We will be able to solve these issues if the Germans begin to treat Poland as a partner, and not as a country that can be disingenuously excluded from the process of mutual recognition.

Translated by the Sarmatian Review staff.



NOTES
1. Piotr Jędroszczyk, “Wysiedleni žądają zwrotu mienia w Polsce,” Rzeczpospolita, 19 December 2006.
2. Website of the Polish Ministry of Foreign Affairs, , as of 30 January 2007.
3. Deputy Hans-Joachim Otto’s query (FDP) published in Bundestag Drucksache 16/2584, questions 21 and 22: “What specific step has the federal government taken to redress the injustices of the expulsion, as promised in the coalition agreement between CDU, CSU, and SPD signed 11 November 2005, p. 114?” Polish Foreign Ministry site, , as of 30 January 2007.
4. An interview with CDU MP J. K. Fromme, Rzeczpospolita, 12 December 2006.
5. Erika Steinbach, “Das Gewissen is gegen Vertreibungen sensibiliziert,” Süddeutsche Zeitung, 26 August 1999; Deutsche Radio, ; .
6. D. Blumenwitz, Das Offenhalten der Vermoegensfragen in deutsch-polnischen Beziehungen (Bonn, 1992); “Konwencja o nie stosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkosci,” Dziennik Ustaw, 26 November 1968 (Dz. U. 70.26.208).
7. A. Verdross, B. Simma, R. Geiger, Territoriale Souveränität und Gebietshoheit. Zur völkerrechtlichen Lage der Oder-Neisse Gebiete (Bonn, 1980).
8. In Die Geschichte der Oder-Neisse-Linie (München: Olzog, 2006), author Michael A. Hartenstein claims that the reason for changing the Polish-German borders in 1945 was Polish nationalism.
9. Alfons Klafkowski, The Problems of War Compensation Connected With World War II (Poznań, 1991); n.a., “Sprawozdanie Biura Odszkodowań Wojennych - Straty wojenne Polski,” January 1947.

It is Poland that has claims toward Germany

Poland's Foreign Minister Anna Fotyga on Thursday said a German newspaper had used "reversed logic" by requesting the return of Prussian Library collections, which have been under Poland's preservation since the end of World War II.

"It is Poland that has claims toward Germany. Germany can hope for our gesture but certainly not in such an atmosphere and by questioning the post-war order," Fotyga was quoted as saying by Polish PAP news agency in a radio interview.

Last week the German daily Frankfurter Allgemeine Zeitung blamed Poland for its refusal to talk about the restitution of the library collection. They were taken out of Germany during World War II and were brought to Poland after 1945, the paper said.

"The cultural property in question is the property of Poland under a decree of March 8, 1946," Fotyga said, adding that Poland had for itself suffered "enormous cultural damages" during the plunder by Nazi Germany.

On Tuesday Poland's Foreign Ministry repeated in a statement that German cultural property assets in dispute "were taken over by the Polish state on the basis of legal acts."

German cultural property restitution claims "must arouse astonishment" in the light of the huge losses suffered by Polish culture as a result of the German occupation," the ministry said.

Kto kogo obrabował? POLSKA - NIEMCY 2007

Kto kogo obrabował? POLSKA - NIEMCY 2007
Kto kogo obrabował?
Nasz Dziennik, 2007-08-02
Niemcy żądają zwrotu dóbr kultury, które Polska rzekomo zrabowała po II wojnie światowej. Nie chcą pamiętać, że nasz kraj utracił 70 proc. dziedzictwa kultury głównie wskutek zamierzonych działań okupantów i bezlitosnych planów zniszczenia w całości polskiej kultury



Niemcy już od dłuższego czasu oskarżają nasze władze, że nie chcą zwrócić dzieł sztuki wcześniej im zrabowanych. W ostatnim okresie w niemieckich mediach regularnie pojawiają się oskarżenia o to, że polska strona celowo odwleka i przedłuża dyskusję na temat zwrotu niemieckich dzieł kultury. Prezes Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kultury Klaus-Dieter Lehmann powiedział, że wywiezione z Niemiec dzieła sztuki są "materialną i duchową własnością Niemców" i związane są z ich "kulturową tożsamością". - To nie są dobra kultury zrabowane, i to trzeba bardzo mocno podkreślić, nie ma mowy o żadnym rabunku, natomiast kwestie ewentualnego zwrotu tych dóbr kultury do Niemiec należy łączyć z kwestią niszczenia dóbr kultury przez Niemców w Polsce - ripostuje polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Artykuły krytykujące Polskę za jakoby utrudnianie zwrotu dzieł sztuki przeczytać można było między innymi w dziennikach "Frankfurter Algemeine Zeitung", "Hamburger Abendblatt" czy też w hamburskim tygodniku "Der Spiegel". Niemcy zdecydowanie domagają się zwrotu zrabowanego - jak twierdzą - przez Polaków tzw. Beutekunst (termin ten oznacza "zdobycz wojenną"). Okazją do poruszenia tego tematu przez niemieckie media było przedstawienie wczoraj w Berlinie katalogu strat wojennych berlińskich zbiorów rzeźb opracowanego przez Fundację Pruskiego Dziedzictwa Kultury. Dziennik "FAZ" napisał, że według tego raportu, w Rosji i Polsce nadal znajduje się duża część zbiorów, których kraje te odmawiają zwrotu. "FAZ" twierdzi, że Polska celowo opóźnia, a nawet bez konkretnej przyczyny zerwała dyskusję i już "od dwóch lat milczy w tej sprawie". Za wzór do naśladowania dziennik ten przedstawia kraje zachodnie, które po drugiej wojnie światowej oddały Niemcom ich dzieła sztuki. Niemiecka strona, domagając się od Polski zwrotu tak zwanego Beutekunst, popełnia wielkie nadużycie, gdyż Polacy niczego im nie zrabowali. - Dzieła, o których mowa, zastaliśmy na ziemiach zachodnich przyznanych Polsce przez aliantów - stwierdził Wojciech Kowalski, polski negocjator zajmujący się rozmowami na temat dzieł sztuki.
Wyraz "Beutekunst" oznacza w dokładnym tłumaczeniu sztukę jako "zdobycz wojenną", a nasz kraj nigdy nie prowadził na terenie Niemiec żadnej akcji rabunkowej. Niemiecka prasa, używając w stosunku do Polski sformułowania "Beutekunst", celowo przemilcza fakt, że rabunek dzieł sztuki rozpoczął się jeszcze w 1933 roku, gdy do władzy doszli naziści. Później niemieccy okupanci na wielką skalę rabowali, co się dało, zarówno w Europie Wschodniej, jak i w Europie Zachodniej. W rozmowie z "Naszym Dziennikiem" niemiecki historyk dr Adam Musial potwierdził, że nazywanie pozostawionych po drugiej wojnie światowej na terenie naszego kraju dzieł sztuki "Beutekunst" jest wielkim nieporozumieniem. - Polacy nie wysyłali w głąb Niemiec żadnych specjalnych oddziałów, których zadaniem miałoby być rabowanie niemieckich dzieł sztuki - stwierdził dr Musial. - Tak naprawdę to, co zastaliśmy na ziemiach zachodnich, oprócz kilku przypadkowych rzeczy jak np. słynna Berlinka, było bezwartościowe. Moim zdaniem, nie należy w stosunku do rzeczy zastanych przez Polaków na tych obszarach używać określania "Beutekunst".
(...) Faktem jest, że większość dzieł sztuki z tych terenów została zaraz po wojnie wyczyszczona dość dokładnie przez Sowietów i wywieziona w głąb Rosji, także w stosunku do nich Niemcy mają prawo używać określenia "zdobycz wojenna" - dodał. Jego zdaniem, od wiosny do lata 1945 roku Sowieci zdążyli wywieźć większość majątku z tych obszarów. - Nie rozumiem, jak Niemcy śmią używać w stosunku do Polski słowa "Beutekunst" - powiedział nam Adam Musial. - Przecież to Niemcy tworzyli specjalne komanda, które od 1939 aż do 1945 roku rabowały systematycznie polskie dzieła sztuki lub je celowo niszczyły - podkreślił. Doktor Musial za taki stan rzeczy obwinia częściowo również polskich historyków, którzy pracują lub publikują w Niemczech. - W Niemczech panuje wśród elit nieznajomość współczesnej historii, a za taki stan rzeczy również odpowiedzialni są polscy historycy, tacy jak chociażby Włodzimierz Borodziej, którzy o tym aspekcie w ogóle nie wspominają w swoich publikacjach - stwierdził historyk.
Borodziej to polski historyk pracujący na stałe w Niemczech. Według Musiala, jego ojciec był znaczącym członkiem komunistycznego aparatu władzy w Polsce. Doktorat Borodzieja obroniony w 1985 r. w Polsce, prezentujący komunistyczną wizję dziejów Polski, wydano w Niemczech w 1999 r. bez żadnych poprawek związanych z upadkiem muru berlińskiego.

Zastąpić kłamstwo prawdą
- To nie są dobra kultury zrabowane, tak jak napisał "FAZ", i to trzeba bardzo mocno podkreślić - nie ma mowy o żadnym rabunku, natomiast kwestie ewentualnego zwrotu tych dóbr kultury do Niemiec należy łączyć z kwestią niszczenia dóbr kultury przez Niemców w Polsce - powiedział w rozmowie z nami rzecznik prasowy MSZ Robert Szaniawski. - Nie możemy w tej chwili po prostu wymienić się na dobra kultury, bo Niemcy hitlerowskie miały plan zniszczenia w całości kultury polskiej i ten plan był konsekwentnie realizowany. Niszczono dzieła sztuki, oblicza się, że wartość zniszczonych dóbr kultury w Polsce to ok. 20 mln dolarów, gigantyczna kwota - podkreśla.
Zastępca dyrektora ds. naukowych Adam Soćko z Muzeum Narodowego w Poznaniu zaznacza, że sprawa zwrotu dzieł sztuki wymaga szczegółowych rozmów na najwyższych szczeblach. - Niemcy mogą mieć pretensje, ale Polska utraciła w czasie okupacji cały szereg dzieł, i to bezpowrotnie, wiele dzieł było po prostu w sposób bestialski niszczonych albo przez stronę rosyjską, albo przez stronę niemiecką. Było kilka obiektów światowej sławy, które po prostu zniknęły - stwierdził. Adam Soćko powiedział, że np. w 100 proc. została zniszczona kolekcja numizmatyczna. - Tak więc jeśli teraz stawia się nas pod ścianą jako stronę oskarżoną, to wywołuje to reakcję oburzenia. Te wszystkie dzieła i obiekty powinny być przede wszystkim odpowiednio zabezpieczone i powinny być celem badań. Nie jest ważne, gdzie one są, czy w muzeum u nas, czy w Niemczech, czy w jakimś magazynie - ocenia dyrektor. - Nie ma takiej możliwości, aby wyważyć straty jednej i drugiej strony, pewien etap historii po prostu trzeba zamknąć. Jedna i druga strona powinna raczej dążyć do tego, aby te dzieła mogły być naukowo opracowywane, zabezpieczane - dodaje Adam Soćko.
Waldemar Maszewski, Hamburg
Izabela Borańska

Współpraca Anna Ludwig

Germany Issues Catalogue of Missing Art Works in Push for Return of War Booty

Germany Issues Catalogue of Missing Art Works in Push for Return of War Booty
· Donatello and Botticelli in list of 180,000 treasures · Inventory aimed mostly at Russia and Poland
German cultural institutions have issued a catalog detailing thousands of objects of art that disappeared from Berlin at the end of the second world war, in the hope of pricking the conscience of governments to return them.

The detailed inventory, which one critic said read like a "book of mourning" for lost German artifacts, contains a staggering array of treasures, most of which are believed to have been seized by foreign soldiers in 1945. They include sculptures by Nicola Pisano, a delicate relief by Donatello, late Gothic Madonnas and an exquisite array of Baroque works rendered in stone and wood. Other star pieces include paintings by Botticelli and Van Dyck.

A total of 180,000 items disappeared from German collections and have never been recovered. According to cultural experts, they are being held in secret depots in Russia and Poland.

The catalog concentrates on sculptures and has been compiled by the Prussian Cultural Heritage Foundation (SPK), a state-financed body aimed at conserving the cultural heritage of the former state of Prussia. It is one of a series of six publications that are to be distributed throughout the art world in the hope of triggering memories and prompting a return of some of the works.

The volume is documented proof of the extent to which the so-called "trophy art" issue has still to be resolved 62 years after the war, despite high-level negotiations.

Klaus-Dieter Lehmann, head of the SPK, said: "The catalog should form the basis of political negotiations as well as reaching the attention of the Russian public."

The emotional store put on returns of looted art was illustrated this week with the unveiling to the public of an exquisite ivory figure from 1700, which was last seen on a train-load of art works heading for safekeeping in Kassel in March 1945. The 22cm (8.6in) high Baroque sculpture by Balthasar Permoser - which depicts Omphale and her slave and lover, Hercules, and illustrates how love makes us defenseless - turned up at Sotheby's in New York, via a collector in California, two years ago. Able to prove its provenance, Berlin's Museum of Decorative Arts is now celebrating its return.

The missing art has been a long-running issue of contention between Russia and Germany, and Poland and Germany for years. While government negotiations with both countries stagnated long ago, curators and art experts have maintained a close dialog.

The results are mixed. German experts welcomed the recent opening in Moscow of an exhibition of Merovingian-era gold and silver art works looted from war-torn Berlin by Red Army soldiers.

But their calls for the eventual return of the treasures, which were last seen by the Berlin public in 1939, went down badly in Russia, where the artifacts are euphemistically referred to as "art stored in conditions of war".

Mr Lehmann has appealed to Russia to open the depots where he says works are being stored. But the Russian government, which declared in a 1999 law that it owned the looted works, has responded by proposing to draw up completely new inventories, which would make it impossible to prove the provenance of the treasures and probably block their return forever.

Germans never returned the cultural assets they stole from Poland.

Germans never returned the cultural assets they stole from Poland.

Kaczynski staje w obronie Polski i Polakow.

Kaczynski was critical of several recent Polish court decisions which sided with German landowners.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift: German expellees head west after World War II
"It is clear that the courts' responsibility is to act in line with Poland's national interest," Kaczynski said.

Poles resent property claims



Polish citizens shouldn't have to worry "that somebody could come take his land away because sometime in the 1970s it belonged to someone else," Kaczynski added.



The cases have also caused uncertainty and resentment among Poles who have settled the area and Polish politicians have accused Germany of trying to rewrite history by portraying Germans as the victims of Polish expulsions.



Kaczynski visited the northern town of Narty on Thursday and spoke with residents there. He held a press conference from the yard of a red brick house that belongs to Zdzislaw and Lucja Lunskis. They are appealing a recent Polish court decision that would return their house to its previous German owners.



Kaczynski wants to close these "loopholes" by updating the register and transforming lease agreements into deeds.



"We will aim to bring changes in the law which in the end will prevent these types of decisions," Kaczynski said.

Niemcy oskarżają Polskę o opieszałość w zwracaniu przejętych podczas wojny niemieckich dzieł sztuki. Nie kwapią się jednak do oddania łupów, które sami zrabowali


O sprawie poinformował na pierwszej stronie prestiżowy niemiecki dziennik "Frankfurter Allgemeine Zeitung". W artykule zatytułowanym "Ostatni niemieccy jeńcy wojenni" gazeta oskarżyła Polskę o utrudnianie negocjacji w sprawie zwrotu niemieckich dzieł sztuki. Z naszej winy miały one "zabrnąć w ślepą uliczkę".

Według "FAZ" Polska piętrzy przeszkody od dwóch lat, czyli mniej więcej od czasu wyborczego zwycięstwa PiS. Nawet wcześniej stać ją jednak było jedynie na gesty -na przykład zwrot egzemplarza Biblii Lutra podczas wizyty kanclerza Gerharda Schrödera w Warszawie.

Tymczasem, jak dowodzi gazeta, w polskim posiadaniu nadal znajdują się niemieckie dzieła sztuki oraz bezcenne dokumenty, księgozbiory, rękopisy i nuty najwybitniejszych kompozytorów. Niezwracanie ich jest zaś sprzeczne z prawem międzynarodowym, z konwencją haską na czele. Dziennikarz "FAZ" powołał się na raport przygotowywany przez niemieckiego rządowego negocjatora Tono Eitela.

Właśnie dlatego sprawa została potraktowana w Warszawie bardzo poważnie. Wczoraj w godzinach popołudniowych odbyła się narada w MSZ z udziałem minister Anny Fotygi. -Pani minister była sprawą zbulwersowana - powiedział nam jeden z jej współpracowników.

Zbulwersowany jest również Wojciech Kowalski, polski negocjator zajmujący się rozmowami na temat dzieł sztuki. - Oskarżenia zawarte w artykule są nieprawdziwe, żadnych negocjacji nie blokujemy - powiedział "Rz". - Niemcy zarzucają nam "rabunek mienia", ale przecież Polacy niczego nie rabowali. Dzieła, o których mowa, zastaliśmy na ziemiach zachodnich przyznanych Polsce przez aliantów.

Podkreśla też, że trudność w uregulowaniu tego zagadnienia polega między innymi na tym, że okupanci niemieccy nie tylko rabowali dobra kultury w Polsce, ale przede wszystkim świadomie je niszczyli. Dzisiaj nie mają nawet czego specjalnie oddawać. Szacunki mówią nawet o pół milionie utraconych dzieł sztuki, a wyliczenia strat bibliotek sięgają kilkudziesięciu milionów książek i rękopisów, których, jak wiadomo, nie da się niczym zrekompensować.

Niemiecki resort spraw zagranicznych nie chce komentować sprawy. -Mogę powiedzieć tylko tyle, że negocjacje trwają i faktycznie od kilku lat nie odnotowaliśmy specjalnego postępu - powiedziała "Rzeczpospolitej" rzeczniczka ministerstwa. - Zdajemy sobie sprawę, że to bardzo drażliwa kwestia, ale nasze stanowisko jest jednak niezmienne. Zgodnie z prawem te dzieła sztuki są własnością Niemiec i chcemy, żeby znalazły się w Niemczech.

Prof. Dieter Bingen, dyrektor Niemieckiego Instytutu Polskiego w Darmstadt, uważa, że wydźwięk artykułu "FAZ" jest "nie na miejscu". - Nazywanie dzieł sztuki "ostatnimi jeńcami wojennymi" jest niesłuszne i prowadzi donikąd. Ich zwrot jest sprawą drażliwą i skomplikowaną na płaszczyźnie kulturowej, historyczno-moralnej oraz prawnej. Dlatego w tej kwestii potrzebny jest poważny dialog, a nie ostre osądy zamieszczane w prasie -powiedział "Rz".

PIOTR ZYCHOWICZ, mok